Τροπολογία: αναστολή χιλιάδων κτηματολογικών αγωγών με ενάγον το Δημόσιο

Η νέα υπουργική τροπολογία, ορίζει ότι το Ελληνικό Δημόσιο δεν καταθέτει κτηματολογικές αγωγές με αντικείμενο τη διόρθωση των πρώτων εγγραφών στο Κτηματολόγιο μέχρι 31η Μαΐου 2026.

Σε σχέση με τις κτηματολογικές αγωγές του Δημοσίου που έχουν ήδη κατατεθεί και βρίσκονται σε οποιοδήποτε στάδιο εκκρεμοδικίας, σε πρώτο βαθμό, μέχρι την 31η Μαΐου 2026, σταματούν οι σχετικές διαδικασίες, οι προθεσμίες για την κατάθεση προτάσεων και αντικρούσεων διακόπτονται και αρχίζουν πάλι μετά την ανωτέρω προθεσμία, δεν προχωρά ο ορισμός συνθέσεων των δικαστηρίων που θα εξετάσουν τις υποθέσεις ή η εκφώνησή τους και δεν εκδίδονται αποφάσεις.

Για τον υπολογισμό των παραπάνω προθεσμιών δεν θα προσμετρηθεί ο χρόνος που μεσολαβεί από την 31η Ιανουαρίου 2026 έως την ψήφιση της ρύθμισης, προς διευκόλυνση των δικαστηρίων και των διαδίκων.

Για αντιδίκους του Ελληνικού Δημοσίου που επιθυμούν να μην καθυστερήσει η πρόοδος της δίκης τους, εξακολουθεί να διατηρείται το δικαίωμα να ζητήσουν την κανονική πρόοδο της δίκης με αίτησή τους στον Πρόεδρο του αρμόδιου τριμελούς συμβουλίου.

Στην αιτιολογική έκθεση αναφέρεται ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση είναι αναγκαία, προκειμένου να αποφευχθεί η κατάθεση αγωγών σε χρόνο προγενέστερο της αναθεώρησης του νομικού πλαισίου, δηλαδή προτού να εισαχθούν σαφή κριτήρια ως προς τις περιπτώσεις εκείνες που μια έκταση θα χαρακτηρίζεται δημόσια περιουσία και κατά συνέπεια το Ελληνικό Δημόσιο θα ασκεί κτηματολογική αγωγή, ώστε να αναγνωριστεί η κυριότητά του. Η ρύθμιση κρίνεται κατεπείγουσα γιατί ως ορόσημο για την αναστολή κατάθεσης κτηματολογικών αγωγών είχε οριστεί η 31η Ιανουαρίου 2026, με το ν. 5184/2025.

Η νέα νομοθετική λύση στο ιδιοκτησιακό για χιλιάδες ιδιωτικά ακίνητα

Η νέα νομοθετική ρύθμιση που θα δίνει λύσεις στο ιδιοκτησιακό για χιλιάδες ιδιωτικά ακίνητα, ακόμη και για ολόκληρες περιοχές, που διεκδικεί η έχει καταγράψει ως ιδιοκτησία του το δημόσιο στο Κτηματολόγιο και ασκεί αγωγές για να περάσουν στην ιδιοκτησία του προωθείται από την αντιπροεδρία της κυβέρνησης, σε νέο νομοσχέδιο που θα κατατεθεί έως τα τέλη Μαΐου 2026 για ψήφιση στη Βουλή.

Η λύση που προωθείται είναι σύμφωνη με τη νομολογία του Αρείου Πάγου που λέει ότι, όταν το Δημόσιο επικαλείται διαδοχή από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, πρέπει να αποδεικνύει ότι το ακίνητο που διεκδικεί κάθε φορά ήταν πράγματι δημόσιο ακίνητο επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Σε κάθε περίπτωση προβλέπεται ότι αν το Δημόσιο έχει τίτλο ή αμετάκλητη δικαστική απόφαση (δηλαδή έχει περάσει και το στάδιο του Αρείου Πάγου), δεν παραιτείται από τα δικαιώματά του.

Τίθενται επίσης τρεις συγκεκριμένες προϋποθέσεις και χρονικά ορόσημα:

♦ Οι ιδιώτες ή οι δικαιοπάροχοί τους να έχουν ακίνητο με τίτλο κτήσης μετεγγραμμένο μέχρι το 1975.

♦ Οι ιδιώτες έχουν εγκατασταθεί κατόπιν υπόδειξης δημόσιας αρχής στο πλαίσιο της αγροτικής και εποικιστικής νομοθεσίας χωρίς να ολοκληρωθεί μέχρι σήμερα η μεταβίβαση της κυριότητας σ’ αυτούς (κυρίως πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στη χώρα μετά τη Μικρασιατική καταστροφή και αντιμετωπίζουν τώρα τις διεκδικήσεις του Δημοσίου).

♦ Να διαθέτουν προσωρινά παραχωρητήρια ή αντίστοιχους τίτλους που έχει εκδώσει η Διοίκηση.

Με την εφαρμογή της ρύθμισης, καταργούνται οι εκκρεμείς δίκες για ακίνητα που εμπίπτουν στις παραπάνω κατηγορίες και δεν θα αρχίσουν καινούργιες δίκες στις περιοχές, όπου συμπληρώνεται η προθεσμία για την κατάθεση αγωγής (μετά την ολοκλήρωση της κτηματογράφησης και την πρώτη ανάρτηση).

Επιπλέον από τη ρύθμιση εξαιρούνται κοινόχρηστα ακίνητα, αιγιαλοί, αρχαιολογικοί χώροι ενώ δεν επηρεάζεται επίσης η εφαρμογή της δασικής νομοθεσίας.

Η πλειονότητα των περιπτώσεων αφορά ακίνητα και κυρίως κατοικίες για τα οποία το Δημόσιο επί δεκαετίες δεν επέδειξε το παραμικρό ενδιαφέρον. Αντίθετα με πράξεις της διοίκησης (π.χ. κατασκευή δρόμων, δικτύων ύδρευσης – ηλεκτροδότησης κλπ. από κρατικές τότε εταιρίες) αναγνώρισε έμμεσα την υπάρχουσα κατάσταση.