Νέα
ΣτΕ: Η ώρα της κρίσης σε τέσσερα μέτωπα
Οι θεσμικές και νομικές εκκρεμότητες στην ατζέντα της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας το προσεχές διάστημα
Κρίσιμες θεσμικές και νομικές εκκρεμότητες, με ορισμένες από αυτές να έχουν ήδη προκαλέσει έντονες αντιπαραθέσεις, καλείται να εξετάσει το προσεχές διάστημα η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας. Η συνταγματικότητα του πλαισίου λειτουργίας των μη κρατικών πανεπιστημίων, η υπόθεση των υποκλοπών, η διαδικασία επιλογής των μελών των ανεξάρτητων αρχών, αλλά και η προσφυγή της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τη θητεία των Ελλήνων εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων συνθέτουν μια ιδιαιτέρως πυκνή δικαστική ατζέντα.
Μη κρατικά ΑΕΙ
Είκοσι τέσσερις υποθέσεις που αφορούν τη λειτουργία των μη κρατικών πανεπιστημίων στη χώρα βρίσκονται στο πινάκιο της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας για τις 11 Δεκεμβρίου. Στο μικροσκόπιο των δικαστών θα μπουν, μεταξύ άλλων, τριτανακοπές φοιτητών κατά των αποφάσεων που είχε εκδώσει το καλοκαίρι το Γ΄ Τμήμα του ΣτΕ, με τις οποίες ακυρώθηκαν άδειες λειτουργίας τριών πανεπιστημιακών παραρτημάτων.
Πρόκειται για φοιτητές που είχαν ήδη παρακολουθήσει τα προγράμματα σπουδών των συγκεκριμένων ιδρυμάτων, χωρίς να έχουν κληθεί να συμμετάσχουν στις αρχικές δίκες, παρότι η έκβασή τους επηρέαζε άμεσα την ακαδημαϊκή τους πορεία. Στις προσφυγές τους υποστηρίζουν, μεταξύ άλλων, ότι οι αποφάσεις ελήφθησαν χωρίς να «ακουστούν» οι ίδιοι, ενώ στρέφονται κατά του ακυρωτικού αποτελέσματος ζητώντας τον περιορισμό του. Ειδικότερα, ζητούν οι συνέπειες της ακύρωσης να ισχύσουν για το μέλλον και να μην ανατρέψουν αναδρομικά τη φοίτησή τους, με στόχο να μη χάσουν την ακαδημαϊκή χρονιά και να προστατευθεί η εκπαιδευτική διαδρομή που έχουν ήδη ακολουθήσει.
Υπενθυμίζεται ότι στις 13 Αυγούστου 2026, το Γ΄ Τμήμα του ΣτΕ, σε επταμελή σύνθεση, δημοσίευσε τις αποφάσεις 1167-1172/2026, με τις οποίες ακύρωσε άδειες εγκατάστασης και λειτουργίας τριών παραρτημάτων πανεπιστημίων του εξωτερικού για ζητήματα που αφορούσαν, μεταξύ άλλων, την πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών και τις κτιριακές εγκαταστάσεις. Δύο εβδομάδες αργότερα, το υπουργείο Παιδείας ανακοίνωσε ότι χορήγησε εκ νέου άδειες λειτουργίας σε δύο παραρτήματα πανεπιστημίων, υποστηρίζοντας ότι είχαν συμμορφωθεί προς τις υποδείξεις του ΣτΕ, ενώ για το τρίτο δρομολογήθηκε νέα διαδικασία αξιολόγησης.
Πάντως, την ίδια ημέρα αναμένεται να συζητηθούν και υποθέσεις που αφορούν τις άδειες λειτουργίας νέων πανεπιστημιακών παραρτημάτων, με αντικείμενο διαδικαστικές πλημμέλειες στη διαδικασία αδειοδότησης και πιστοποίησης.
Υποκλοπές
Στην τελική ευθεία εισέρχεται η δικαστική διερεύνηση της υπόθεσης της παρακολούθησης του δημοσιογράφου Θανάση Κουκάκη, καθώς η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας επανέρχεται στην εξέταση της προσφυγής του, έχοντας πλέον στη διάθεσή της τα στοιχεία που είχε ζητήσει από την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών. Η συζήτηση της υπόθεσης έχει προσδιοριστεί επίσης για την 11η Δεκεμβρίου, με το ανώτατο δικαστήριο να καλείται πλέον να κρίνει εάν ήταν νόμιμη η άρνηση ενημέρωσης του δημοσιογράφου για τους λόγους για τους οποίους τέθηκε υπό παρακολούθηση. Η προσφυγή του Θανάση Κουκάκη στρέφεται κατά της άρνησης ενημέρωσής του σχετικά με τους λόγους της παρακολούθησής του, αλλά και κατά της άρνησης της ΕΥΠ να θέσει υπόψη της Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών τον σχετικό υπηρεσιακό φάκελο. Το ΣτΕ είχε αναβάλει την έκδοση απόφασης προκειμένου να αποκτήσει εικόνα για τα δεδομένα της παρακολούθησης. Με προηγούμενη απόφασή της, η Ολομέλεια είχε ζητήσει από την ΕΥΠ να διαβιβάσει στο δικαστήριο τον υπηρεσιακό φάκελο και κάθε άλλο σχετικό στοιχείο, με τρόπο συμβατό με τον απόρρητο χαρακτήρα τους. Μάλιστα, είχε προβλέψει ακόμη και το ενδεχόμενο τα στοιχεία να έχουν καταστραφεί, ζητώντας σε αυτή την περίπτωση να γνωστοποιηθεί η νομική βάση της καταστροφής τους και να γίνει ανασύσταση του φακέλου.
Πλέον, μετά τη διαβίβαση των στοιχείων από την ΕΥΠ, το ΣτΕ καλείται να εξετάσει την ουσία της προσφυγής και να αποφανθεί για τη νομιμότητα της άρνησης ενημέρωσης του δημοσιογράφου. Εφόσον κρίνει ότι η άρνηση ενημέρωσης ήταν παράνομη, θα πρέπει να προσδιορίσει και τον τρόπο αποκατάστασης της νομιμότητας, δηλαδή θα εξεταστεί εάν η ΕΥΠ θα υποχρεωθεί να διαβιβάσει τα στοιχεία στην ΑΔΑΕ προκειμένου η Αρχή να ενημερώσει στη συνέχεια τον δημοσιογράφο ή εάν η ίδια η δικαστική απόφαση θα προβλέπει τη διαβίβασή τους από το ΣτΕ προς την ΑΔΑΕ και, ακολούθως, την ενημέρωση του δημοσιογράφου.
Την ίδια ημέρα, πάντως, αναμένεται να ξεκινήσει σε δεύτερο βαθμό και το ποινικό σκέλος της υπόθεσης, αφού στο εδώλιο του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου θα καθίσουν ξανά οι τέσσερις επιχειρηματίες που καταδικάστηκαν σε πρώτο βαθμό σε πολυετείς ποινές φυλάκισης για την υπόθεση των τηλεφωνικών παρακολουθήσεων.
Ανεξάρτητες αρχές
Τη θεσμική εκκρεμότητα του τρόπου επιλογής των μελών των ανεξάρτητων αρχών καλείται να λύσει η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας η οποία μεταφέρεται στις 12 Φεβρουαρίου 2027. Αφορμή για την υπόθεση αποτέλεσε η επιλογή των μελών της ΑΔΑΕ και του ΕΣΡ το φθινόπωρο του 2023, αλλά και η επίμαχη πλειοψηφία των 16 ψήφων στη Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής.
Το αν οι συγκεκριμένες επιλογές έγιναν με τη συνταγματικά απαιτούμενη πλειοψηφία των τριών πέμπτων, αλλά και το κατά πόσο η διαδικασία μπορεί να ελεγχθεί δικαστικά, είναι μεταξύ των ζητημάτων στα οποία καλείται να απαντήσει το ανώτατο δικαστήριο. Τον Αύγουστο του 2026, με την απόφαση 1083/2026, η επταμελής σύνθεση του Δ΄ Τμήματος του ΣτΕ, υπό τον Ηλία Μάζο και με εισηγητή τον Ιωάννη Σύμπλη, παρέπεμψε στην Ολομέλεια το ζήτημα, λόγω σπουδαιότητας. Το πρώτο ερώτημα στο οποίο καλείται να απαντήσει η Ολομέλεια είναι το εάν η νομιμότητα της επιλογής των μελών των ανεξάρτητων αρχών από τη Διάσκεψη των Προέδρων μπορεί να αποτελέσει πράγματι αντικείμενο ακυρωτικού ελέγχου ή εάν πρόκειται για ζήτημα εσωτερικής λειτουργίας της Βουλής. Το Δ΄ Τμήμα τάχθηκε υπέρ της δυνατότητας δικαστικού ελέγχου, κρίνοντας ότι η συγκεκριμένη αρμοδιότητα καταλήγει στην έκδοση εκτελεστής διοικητικής πράξης.
Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα αφορά τον υπολογισμό της πλειοψηφίας των τριών πέμπτων, καθώς στις 28 Σεπτεμβρίου 2023 η Διάσκεψη των Προέδρων, αποτελούμενη από 27 μέλη, προχώρησε στις επιλογές με 16 ψήφους. Ωστόσο, το Δ΄ Τμήμα έκρινε, κατά πλειοψηφία, ότι όταν ο υπολογισμός των τριών πέμπτων δίνει κλασματικό αριθμό, η απαιτούμενη πλειοψηφία πρέπει να στρογγυλοποιείται προς τα πάνω και κατά συνέπεια στην προκειμένη περίπτωση απαιτούνταν 17 και όχι 16 ψήφοι.
Θητείες Ευρωπαίων εισαγγελέων
Το «μπρα ντε φερ» μεταξύ της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και του Αρείου Πάγου για τη θητεία τριών Ελλήνων εντεταλμένων ευρωεισαγγελέων μεταφέρεται πλέον στην Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας. Στις 15 Ιανουαρίου 2027 θα συζητηθεί η αίτηση ακύρωσης που κατέθεσε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO), στρέφοντας τα βέλη της κατά των προεδρικών διαταγμάτων που προβλέπουν διετή παράταση της θητείας των τριών εισαγγελικών λειτουργών, αντί της πενταετούς ανανέωσης που είχε αποφασιστεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η διαφωνία αφορά τις εισαγγελείς Πόπη Παπανδρέου και Χαρίκλεια Θάνου, καθώς και τον εισαγγελέα Διονύσιο Μουζάκη. Τον περασμένο Νοέμβριο, το Κολέγιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στο Λουξεμβούργο είχε αποφασίσει ομόφωνα την ανανέωση της θητείας τους για πέντε χρόνια, μαζί με εκείνη των υπολοίπων εντεταλμένων ευρωεισαγγελέων. Ωστόσο, το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο του Αρείου Πάγου επέλεξε να παρατείνει τη θητεία τους μόνο για δύο χρόνια, προκειμένου να ολοκληρώσουν τις εκκρεμείς υποθέσεις που χειρίζονται. Την απόφαση επιχείρησε να ανατρέψει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία προσφεύγοντας στη Διοικητική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, αλλά η προσφυγή της απορρίφθηκε ως απαράδεκτη, με το σκεπτικό ότι η EPPO δεν νομιμοποιείτο να προσφύγει για ζητήματα υπηρεσιακής κατάστασης των δικαστικών λειτουργών, δικαίωμα που αναγνωρίζεται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις στους ίδιους τους ενδιαφερομένους.
Πλέον η EPPO άνοιξε νέο δικαστικό μέτωπο, υποστηρίζοντας ότι η ελληνική πρακτική παραβιάζει τον Κανονισμό 2017/1939, ο οποίος προβλέπει πενταετή ανανέωση της θητείας των εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων, υποστηρίζοντας ότι το ενωσιακό δίκαιο υπερισχύει των αντίθετων εθνικών ρυθμίσεων και ότι διαφορετικές εθνικές πρακτικές απειλούν την ανεξαρτησία και την ενιαία λειτουργία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Μάλιστα, ζητεί να υποβληθεί προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ώστε να αποσαφηνιστεί ποιο νομικό πλαίσιο υπερισχύει.